Metodologia badania

Metodologia badania została opracowana przez zamawiającego badanie – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej we współpracy z Pełnomocnikiem Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

Zgodnie z Metodologią badanie było realizowane w następujących etapach:

1. Losowanie jednostek administracji do badania

Losowanie jednostek do udziału w badaniu było prowadzone przez Główny Zespół Badawczy, zgodnie z proporcjami określonymi dla województwa śląskiego w „Metodologii badania…”. Po losowaniu nastąpił wstępny kontakt z wylosowanymi jednostkami oraz podpisano porozumienia o współpracy w ramach badania z jednostkami, które wyraziły wolę współpracy.

2. Samoocena stanu wdrożenia Konwencji ONZ w jednostkach administracji

Samoocena stanu wdrożenia Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych była realizowana za pomocą ankiety online wypełnianej przez osobę odpowiedzialną za badanie w tej jednostce ze strony instytucji monitorowanej na podstawie danych zebranych w danej jednostce administracji. Część ankiety dotycząca poszczególnych obszarów działalności została wypełniona przez kierownictwo/pracowników jednostek organizacyjnych działających w tym obszarze w instytucji monitorowanej.

Wzór ankiety stanowił załącznik do „Metodologii badania…” i, zgodnie z nią był wypełniany jednokrotnie dla jednostki w dostępnym systemie Limesurvey. Na wypełnienie ankiety przedstawiciel jednostki monitorowanej miał 1 miesiąc. W sumie wypełniono 54 ankiety samooceny.

3. Analiza wyników samooceny z wykorzystaniem dostępnych danych

Analiza ankiety samooceny była przeprowadzana przez członków i członkinie zespołów monitorująco-weryfikujących na podstawie ogólnodostępnych danych na temat instytucji monitorowanej (np.: publicznie dostępnych dokumentów, stron internetowych, opisów działań, projektów i procedur pochodzących z instytucji monitorowanej lub obowiązujących instytucję monitorowaną). Część odpowiedzi była wyjaśniana i doprecyzowana z osobami odpowiedzialnymi za badanie w jednostce monitorowanej, ponieważ analiza ankiet często wykazywała nieścisłości. W sumie przeanalizowano 54 ankiety samooceny.

4. Konsultacje społeczne z osobami z niepełnosprawnością oraz otoczeniem tych osób

Konsultacje społeczne polegały na realizacji min. 3 wywiadów grupowych, w których uczestniczyli: przedstawiciele organizacji pozarządowych działających na rzecz osób z niepełnosprawnością, osoby
z niepełnosprawnością oraz członkowie Społecznych Powiatowych Rad Działających na Rzecz Osób z niepełnosprawnością i Rad Działalności Pożytku Publicznego. W razie konieczności odbywały się również pogłębione wywiady indywidualne. W sumie w projekcie zrealizowano 162 spotkania konsultacyjne.

5. Określenie obszarów badania w każdej jednostce monitorowanej

Na podstawie zebranych w wywiadach i z ankiety danych zostały wskazane obszary działań, którym nadano priorytety i na ich podstawie wybrano obszary do badania w każdej jednostce monitorowanej. Wybór był prowadzony w oparciu o Załącznik nr 2 do „Metodologii…” tj. „Matrycę wspomagającą wybór obszarów monitoringu”. W większości jednostek wybrano 2 – 3 obszary dodatkowe

Dla każdego typu jednostki monitorowanej było 7 obligatoryjnych obszarów monitoringu:

  1. Dostępność budynków;
  2. Dostosowanie form informacji do potrzeb osób z niepełnosprawnością;
  3. Działania informacyjne ukierunkowane na zwalczanie stereotypów, podnoszenie świadomości dotyczącej praw i godności osób z niepełnosprawnością oraz promocji zatrudnienia osób z niepełnosprawnością;
  4. Działania na rzecz zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w instytucji;
  5. Kompetencje pracowników instytucji;
  6. Konsultacje społeczne w instytucji;
  7. Wypełnianie obowiązków ogólnych wynikających z Konwencji.

W zależności od typu jednostki monitorowanej (gmina, powiat, urząd marszałkowski lub urząd wojewódzki, w tym JAZ) „Metodologia…” zakłada dodatkowe obszary obligatoryjne, zgodnie z poniższą tabelą:

L.p.Nazwa obszaruGminaPowiatUMUW/JAZ
1.Dostęp do informacji o usługach ofertach pracy i szkoleniachXX
2.Dostępność informacji oraz udział w wyborach i referendach X
3.Dostępność oferty organizacji pozarządowych finansowanych za środków instytucji
X
4. Dostępność przestrzeni publicznych XX
5.Dostępność usług i urządzeń dla osób z niepełnosprawnościąXXX
6.Dostępność wydarzeń z zakresu kultury, rekreacji, wypoczynku i sporcieXXX
7.Dostosowanie form informacji do potrzeb osób z niepełnosprawnościąXXXX
8.Działalność rad konsultacyjnych rad pożytku publicznego i społecznych rad ds.. osób niepełnosprawnychX
9.Działania informacyjne ukierunkowane na zwalczanie stereotypów, podnoszenie świadomości dotyczącej praw i godności osób z niepełnosprawnością oraz promocji zatrudnienia osób z niepełnosprawnościąXXXX
10.Działania na rzecz dostępności transportu publicznego i specjalistycznegoXXX
11.Działania na rzecz usług wspierające osoby niepełnosprawne w ich samodzielnościXX
12.Działania na rzecz zabezpieczenia praw osoby z niepełnosprawnością oraz podnoszenia świadomości prawnej osób z niepełnosprawnościąXX
13.Działania na rzecz zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w instytucjiXXXX
14.Działania w zakresie ochrony życiaXX
15.Instrumenty rynku pracyXX
16.Kompetencje pracowników instytucjiXXXX
17.Konsultacje społeczne w instytucjiXXXX
18.Mobilność osoby z niepełnosprawnościąXX
19.Organizacja oświatyXX
20.Podnoszenie świadomości i współpraca lokalna na rzecz edukacji włączającejXXX
21.Racjonalne usprawnienia w procedurze przyjmowania wniosków i wydawania dokumentów tożsamości oraz paszportówXX
22.Usługi socjalne oraz odpowiednie warunki życiaXXX
23.Współpraca na rzecz odpowiednich warunków życia i ochrony socjalnejXX
24.Wypełnianie obowiązków ogólnych wynikających z KonwencjiXXXX
25.Działalność wojewódzkich pełnomocników ds.. Równego traktowania, pełnomocników ds.. Osób z niepełnosprawnością
26.Działania na rzecz mieszkalnictwa
27.Jakość i sposób dostosowania doradztwa zawodowego w szkołach do potrzeb osób z niepełnosprawnością
28.Bezpłatny transport dzieci do szkoły/ przedszkola i opieka
29. Współpraca lokalna na rzecz aktywizacji zawodowej
30.Dostępność budynkówXXXX

Rysunek: Podział obszarów na obligatoryjne i nieobligatoryjne w zależności od typu instytucji.

6. Wstępny przegląd instytucji monitorowanej

Wstępny przegląd instytucji monitorowanej odbywał się w formie spotkania wszystkich członków zespołów monitoringowych z personelem instytucji monitorowanej.

Efektem wstępnego przeglądu instytucji było stworzenie planu monitoringu badania w konkretnej jednostce administracji.

7. Zbieranie danych w instytucji monitorowanej i przygotowanie raportu z badania

Zebranie użytecznych, adekwatnych, wystarczających i odpowiednich danych odbywało się za pomocą:

a) audytów dostępności budynków (od 4 – 10 obiektów/jednostkę). Audyty budowlane były prowadzone w oparciu o Załącznik 6 do „Metodologii..” pt.: „Tabela rekomendacji z monitoringu dostępności” i były prowadzone przez min. 2 osoby łącznie. W sumie w ramach projektu zrealizowano 329 audytów budowlanych.

b) analizy dokumentów i działań jednostki, w tym spotkań z przedstawicielami jednostki. Obszary badawcze inne niż „dostępność obiektów” były badane w oparciu o dokument pt.: „Minimalny zakres pytań monitoringowych”, który stanowił załącznik 17c do regulaminu konkursu grantowego, w ramach którego dofinansowano niniejszy projekt.

Następnie zebrane dane były analizowane przez zespoły monitorująco-weryfikujące i przygotowane w formie raportu wstępnego z monitoringu. Raport z badania jednostki zawierał również przygotowane rekomendacje dla danej jednostki. Rekomendacje wspólnie z badaną jednostką były dzielone na możliwe do wdrożenia oraz niemożliwe do wdrożenia w trakcie realizacji działań projektowych.

Opracowany raport był omawiany na spotkaniu podsumowującym badanie w danej jednostce administracji.

8. Wdrażanie rekomendacji

Za działanie odpowiadali członkowie zespołów badawczych, którzy pomagali jednostkom przygotować odpowiednie dokumenty i procedury oraz wdrożyć je w praktyce.

9. Weryfikacja wdrożenia rekomendacji

Weryfikacja wdrożenia możliwych do wykonania w ramach projektu rekomendacji polegała na:

a) min. 1 wizycie weryfikującej,

b) analizie danych zastanych i działań podejmowanych przez jednostkę.

Weryfikacji podlegały rekomendacje, które mogły zostać wdrożone w trakcie realizacji działań projektowych.

Wyniki weryfikacji zostały przedstawione w formie raportów weryfikacyjnych, które zostały przedłożone badanej jednostce do akceptacji.